อาตั๊ก…ผู้จุดประกายดนตรีไทยด้วยหัวใจและเทคโนโลยี 

โดย กิติยศ สาคริก (จ้อน)
 

        อาตั๊กเป็นน้องคุณพ่อ อ่อนกว่าคุณพ่อประมาณ 16 ปี และอายุมากกว่าผมประมาณ 22 ปี ตอนเด็ก ๆ เวลาคุณพ่อพาไปบ้านคุณปู่ นอกจากคุณปู่คุณย่า ก็จะเจออาอี๊ด อาตั๊ก และพี่เป้า

        ส่วนใหญ่เวลาเจออาตั๊กก็จะได้ทักทายกันนิดหน่อย แล้วอาตั๊กก็จะไปสอนดนตรี ในช่วงแรก ๆ จำได้ว่ามีพี่สมศรี พี่ยาย แล้วต่อมาก็มีพี่เก่ง พี่นิก ที่มาเรียนดนตรีกับอาตั๊กบ่อย ๆ

        อาตั๊กชอบซื้อของเล่น ทั้งที่เป็นปริศนา ค่ายกล และวิทยากล เกมกด เครื่องดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ รถยนต์ตั้งโปรแกรม หุ่นยนต์รีโมทคอนโทรล และของแปลก ๆ ใหม่ ๆ มาเล่นอยู่เสมอ รวมถึงคอมพิวเตอร์ขนาดเล็ก มาทดลองใช้งาน หลายรุ่น ซึ่งบรรดาลูกศิษย์ ที่เรียนดนตรีกับอาตั๊ก รวมถึงบรรดาหลาน ๆ พี่ออน พี่เอ้ น้องเหมียว น้องเก๋ น้องแนน น้องเอิน รวมถึงผม ก็จะได้ร่วมเล่นของเล่นสนุกไปด้วย

        ช่วงที่ผมอยู่มัธยมปลาย อาตั๊กกับผมมีงานอดิเรกที่เหมือนกัน คือ ชอบเรียนรู้การ Coding เบื้องต้น ซึ่งอาตั๊กได้ทดลองซื้อ Home computer ขนาดเล็กหลายรุ่นมาลองใช้งาน ซึ่งเราต่างก็พบว่าสามารถนำมาสร้างสิ่งใหม่ ๆ ได้หลายอย่าง อาตั๊กชอบวาดรูป ชอบถ่ายทอดความรู้ทางดนตรี ก็พยายามนำมาใช้ในด้านนี้ อาตั๊กได้ลองเขียนโปรแกรมเพื่อสร้างรูปต่าง ๆ บนจอขึ้นเอง และก็ใช้โปรแกรมสำเร็จรูปที่ทำมาสำหรับสร้างสรรค์ภาพ ตามแต่อุปกรณ์จะอำนวย 

        เท่าที่ผมจำได้ อาตั๊กใช้คอมพิวเตอร์มาหลายรุ่น ตั้งแต่เครื่องคิดเลข Sharp ที่โปรแกรมได้ ในต้นยุค 80, เครื่อง Sinclaire ZX81, Apple II Compatible มาจนยุค PC, iPad

        ในช่วงที่ผมเรียนมหาวิทยาลัยปีแรก ๆ ประมาณ พ.ศ. 2529-30 ซึ่งผมพอมีเวลาว่าง อาตั๊กก็ตั้งโจทย์ให้ลองเขียนโปรแกรม เพื่อถ่ายทอดทำนองดนตรี พร้อมกับสร้างภาพกราฟิกรูปฆ้องวงใหญ่และระนาด แสดงตำแหน่งการตีด้วยมือซ้ายและมือขวาด้วยสีฟ้าและสีแดงที่ถูกต้องตรงตามจังหวะเพลงจริง เป็นการสาธิตการตีฆ้องและระนาดที่ผู้เรียนดนตรีสามารถเลือกปรับความเร็วให้เหมาะสม ตามความชำนาญไล่จากระดับช้า ๆ เพื่อการฝึกซ้อมไปได้ จนถึงความเร็วปกติหรือมากกว่านั้น นับเป็นเครื่องมือในการเรียนดนตรีที่เกิดขึ้นใหม่ ที่สะดวกชัดเจน และดูจะได้ผลเป็นอย่างดี อาตั๊กได้ยื่นเสนอผลงาน “โปรแกรมสอนดนตรีไทยด้วยกราฟิกคอมพิวเตอร์” ต่อสภาวิจัยแห่งชาติ ซึ่งก็ได้รับรางวัลในปี พ.ศ. 2531

        ต่อมาเมื่อผมทำงานใหม่ ๆ ซึ่งเป็นยุคต้น ๆ ของ IBM PC Compatible ผมได้ชวนหัวหน้าที่ทำงานอยู่ที่ บริษัท Thomson Television Thailand ด้วยกัน คือ พี่สิทธิศักดิ์ เสกอมรเลิศสกุล (เสก) มารู้จักกับอาตั๊ก และต่อมาได้ช่วยเป็นกำลังสำคัญในการสร้างสรรโปรแกรมประดิษฐ์ไพเราะ ซึ่งเป็นโปรแกรมที่ทำงานบนระบบ DOS บนคอมพิวเตอร์ IBM PC  เป็นการแสดงโน้ตรูปแบบตัวเลข 9 ตัวที่คุณทวด หลวงประดิษฐไพเราะ ใช้บันทึกทำนองเพลงพร้อมกับเปล่งเสียงทำนองเพลงประกอบการชี้เลขตัวโน้ตบนจอตรงตามจังหวะ ผลงานนี้ก็ได้รับรางวัลชมเชยจากสภาวิจัยแห่งชาติอีกครั้ง ในปี พ.ศ.2539

        ช่วงนั้นวิทยาการคอมพิวเตอร์เปลี่ยนแปลงเร็วมาก เป็นช่วงของ Windows 95 - 98 อาตั๊ก พี่เสก และผม ได้ร่วมกันออกแบบโปรแกรมสำหรับแสดงการตีขิม เป็นตัวอย่างให้กับผู้เรียนขิม ชื่อโปรแกรมพิณผีเสื้อ ครั้งนี้ได้รับรางวัลชนะเลิศ จากสภาวิจัย

        เราสามคน ตกลงกันว่าจะทำเว็บไซต์ เพื่อเผยแพร่ดนตรีไทย และเรื่องราววิทยาศาสตร์สนุก ๆ บนโลก Online กัน ซึ่งยุคนั้น ประมาณ พ.ศ. 2541 Web site (WWW) เป็นเรื่องค่อนข้างใหม่ เพื่อให้มีชื่อสอดคล้องกับเนื้อหาที่เรามุ่งให้เด็กไทย ได้เรียนรู้ศิลปะดนตรีไทยแบบสนุก ๆ ผ่านโลกเทคโนโลยีไร้พรมแดน ผมจึงคิดชื่อเว็บไซต์ Thaikids.com ซึ่งมีคำขวัญว่า “ไทยคิด for Thai Kids” 

        เว็บ Thaikids.com เป็นเว็บดาวรุ่ง อาตั๊กได้สร้างสรรค์ภาพกราฟิกการ์ตูนสีสันสวยงามทั้งภาพนิ่งภาพเคลื่อนไหว โดยการใช้เม้าส์วาดบนจอ ที่ทำให้เซียนคอมพิวเตอร์ยุคนั้นต้องทึ่งกับความเป็นศิลปินที่สามารถใช้เม้าส์คอมพิวเตอร์ลากไปมาเกิดเป็นภาพสวยงามน่ารักได้อย่างอัศจรรย์ ซึ่งเป็นเรื่องที่ยากสำหรับคนทั่วไปมาก และเมื่อพี่เก่ง นิธิ ศรีสว่าง ลูกศิษย์ มือขวาของอาตั๊กได้ช่วยนำเพลงไทย หลาย ๆ เพลง เช่น ค้างคาวกินกล้วย ลิงกับเสือ คางคกปากสระ พม่าเขว ฯลฯ มาสร้างเป็นดนตรีระบบ MIDI ที่มีท่วงทำนองสนุกสนานประกอบกัน โดยพี่เสกทำหน้าที่ Web master (Admin) นำภาพและเพลงขึ้นไปแสดงบนเว็บ ทำให้เว็บไทยคิด เป็นเว็บที่แปลกใหม่และน่าตื่นตาตื่นใจ นับเป็นเว็บไซต์แห่งแรก (ในโลก) ที่จัดทำขึ้นเพื่อดนตรีไทย ถึงขนาดที่หน้าเว็บ Microsoft.com ทำ Link มายังเว็บของเรา ซึ่งได้รับเลือกให้เป็น Best of the web จาก Microsoft แห่งหนึ่งในช่วงเวลานั้น

        สิ่งที่ทำให้ Thaikids.com ได้รับความนิยมอย่างสูงเป็นเวลานานเกินสิบปีนั้นคือห้องสนทนา เวทีดนตรีไทย ซึ่งเป็น Web board ในยุคเดียวกับ Pantip.com ซึ่งในช่วงปีแรก ๆ ผมรับหน้าที่เป็น Admin ดูแลความเรียบร้อย ก่อนที่จะติดภารกิจและวางมือในเวลาต่อมา เว็บบอร์ดแห่งนี้ได้รับความนิยมอย่างสูงจากสหายดนตรีไทยทั่วทุกสารทิศ ทั้งในและต่างประเทศ ถือว่าเป็นเว็บบอร์ดที่มีการสนทนาเกี่ยวกับดนตรีไทยที่เป็นต้นตำรับ และ Hot ที่สุด มีสมาชิกเข้าพูดคุยแลกเปลี่ยน รวมถึงถกประเด็นดราม่ากันหลายพันคน 

        นอกจากเว็บไซต์ Thaikids.com ทีมงานเราและพี่เอ้ อัษฎาวุธ สาคริก ได้ร่วมกันพัฒนาเว็บไซต์ระนาดเอก เผยแพร่ความรู้ ประวัติความเป็นมาของเครื่องดนตรีระนาด โดยมีสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติเป็นผู้สนับสนุน

        ช่วงปี พ.ศ. 2542 อาตั๊กดำริกับผมว่า อยากจะให้ช่วยสร้างไฟกะพริบดวงใหญ่ ๆ ที่สามารถปรับจังหวะการกะพริบ ช้า-เร็ว ได้ เพื่อให้นักเรียนดนตรีใช้คุมจังหวะการเล่นดนตรีให้สม่ำเสมอ เปรียบเสมือน ฉิ่งไฟฟ้า ให้ไฟติดแทนเสียงฉิ่ง ไฟดับแทนเสียงฉับ ผมเรียนอาตั๊กว่าทำได้ แต่ถ้าจะทำทั้งทีผมเสนอขอทำให้เป็นเสียงจังหวะแบบจังหวะดนตรีสากลที่มีมาให้ใน Electone หรือ Electronic Keyboard ต่าง ๆ จะน่าสนใจและมีประโยชน์มากกว่า ผมจึงขอความรู้เกี่ยวกับ กลองแขก โทน รำมะนา ฉิ่ง ฉับ จังหวะหน้าทับต่าง ๆ จากอาตั๊ก และพี่เก่ง และต้องขอขอบคุณพี่หน่อง อานันท์ นาคคง ที่ช่วยแนะนำ จนผมออกแบบวงจรอิเล็กทรอนิกส์ ใช้ไมโครคอนโทรลเลอร์และหน่วยความจำประกอบกับโปรแกรมและระบบขยายเสียง ออกแบบเป็นเครื่องจังหวะไทย ในเวลาประมาณสามเดือน ครั้งนี้ อาตั๊ก ผม และพี่เก่ง ส่งเครื่องจังหวะไทยเข้าประกวดที่สภาวิจัย และได้รับรางวัลชมเชยในปี พ.ศ. 2543

        และในช่วงเวลาหนึ่งผมได้มีโอกาสติดตามอาตั๊กไปประชุมที่ทบวงมหาวิทยาลัย ในงานร่างรหัสทะเบียนเพลงไทย ที่อาตั๊กให้ผมไปช่วยออกความคิดเห็นเกี่ยวกับการกำหนดรหัสเพื่อให้จัดหมวดหมู่ได้ง่ายด้วย

        อาตั๊ก ได้พาผม และพี่เสก ไปออกรายการ TV หลายรายการในยุคนั้น เช่น ทไวไลท์โชว์, ตามไปดู, 9 วันใหม่, มาสเตอร์คีย์ ฯลฯ , ไปร่วมแสดงผลงานในงานนิทรรศการต่าง ๆ เช่น วันนักประดิษฐ์ หลายครั้ง หลายหน

        นอกจากความรักความชอบในด้านดนตรีไทยแล้ว อาตั๊กยังเป็นนักชิม ซึ่งเวลาที่ผมไปช่วยงาน อาตั๊กก็มักจะชวนไปเลี้ยงอาหารอร่อย ๆ ตามภัตตาคาร ร้านอาหารต่าง ๆ หรือถ้าทำงานกันที่บ้าน อาตั๊กก็จะสั่งอาหารมาเลี้ยงตลอด ซึ่งหลาน ๆ และลูกศิษย์ ที่มาช่วยงาน อาตั๊กก็จะดูแลเป็นอย่างดีเสมอ ๆ หลาย ๆ ครั้งที่อาตั๊กไปเจอของแปลก ของเล่น ก็จะซื้อหามาให้ มาแบ่งเล่นด้วยกัน

        เมื่อหวนนึกถึงความหลังเก่า ๆ แล้วก็พบว่าผมมีความทรงจำเกี่ยวกับกิจกรรมที่ทำร่วมกับอาตั๊กอยู่หลายเรื่องจริง ๆ เมื่อได้ข่าวว่าอาตั๊กได้จากไปสบายแล้วก็ใจหาย อาตั๊กได้ประกอบคุณงามความดี ทำประโยชน์ให้กับทายาทดนตรี ทั้งที่เป็นเยาวชน และเคยเป็นเยาวชนมามากมาย ทั้งที่เป็นลูกศิษย์โดยตรงและเป็นศิษย์ทางไกลผ่าน Online หลายหมื่นคน ผมมั่นใจว่าผลแห่งคุณงามความดีที่อาตั๊กมุ่งมั่นบำเพ็ญต่อประเทศชาติและสังคมตลอดมา จะนำพาให้ดวงวิญญาณของอาตั๊กไปสู่ภพภูมิที่ดี สงบ สวยงาม

รักอาตั๊กเสมอครับ
กิติยศ สาคริก (จ้อน)
วันที่เขียนบทความ 3 มิ.ย. 2569