
เพลงชนก
มรดกแห่งการเปิดประตูสู่อนาคตดนตรีไทย
ของอาจารย์ชนก สาคริก
โดย อานันท์ นาคคง
ในประวัติศาสตร์ดนตรีไทยร่วมสมัย มีผู้คนจำนวนมากได้รับการยกย่องในฐานะครูผู้ถ่ายทอดวิชา ศิลปินผู้มีความสามารถ หรือผู้ธำรงรักษามรดกทางวัฒนธรรมของชาติ แต่มีอยู่ไม่มากนักที่สามารถสร้างแรงกระเพื่อม ต่อวงการได้พร้อมกันในหลายด้าน ทั้งการศึกษา การสอนดนตรี การประพันธ์เพลงการพัฒนาองค์ความรู้ การประยุกต์เทคโนโลยี และการริเริ่มแนวทางใหม่ให้กับการเรียนรู้และการแสดงดนตรีไทย อาจารย์ชนก สาคริก คือหนึ่งในบุคคลสำคัญดังกล่าวนั้น
หากหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) คือผู้มีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานดนตรีไทยสมัยใหม่ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20อาจารย์ชนก สาคริก ก็คือผู้มีส่วนผลักดันให้ดนตรีไทยก้าวผ่านการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญอีกระลอกหนึ่ง จากยุคของการถ่ายทอดแบบ มุขปาฐะ สมุดบันทึก และห้องเรียนดนตรีแบบดั้งเดิม สู่ยุคของคอมพิวเตอร์อินเทอร์เน็ต สื่ออิเล็กทรอนิกส์ และการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงผู้คนข้ามพรมแดน
ตลอดเวลากว่าครึ่งศตวรรษแห่งการทำงาน ท่านมิได้เพียงสืบสานมรดกจากสายสกุลศิลปบรรเลง-สาคริก หากยังได้ต่อยอดและขยายขอบเขตของ สิ่งที่ดนตรีไทยสามารถเป็นได้ อาจารย์ชนกดำรงบทบาทหลากหลาย ทั้งในฐานะนักดนตรี นักประพันธ์เพลง นักการศึกษาดนตรี นักประดิษฐ์นักพัฒนาเทคโนโลยี ผู้สร้างสรรค์รูปแบบวงดนตรีใหม่ และนักวิชาการ ผู้ทำงานเพื่อประโยชน์ส่วนรวมของวงการอย่างต่อเนื่อง
อย่างไรก็ตาม สิ่งที่โดดเด่นที่สุดอาจไม่ใช่ผลงานชิ้นใดชิ้นหนึ่ง หากเป็น วิธีคิดที่หล่อเลี้ยงการทำงานทั้งหมดของท่าน นั่นคือความเชื่อว่า ดนตรีไทย มิใช่มรดกที่ต้องหยุดนิ่งอยู่กับอดีต แต่เป็นวัฒนธรรมที่ยังมีชีวิต สามารถเรียนรู้ ปรับตัว เติบโต และสร้างความหมายใหม่ให้กับผู้คนในแต่ละยุคสมัยได้เสมอ
ด้วยเหตุนี้ กิจกรรมของท่านจึงมิได้จำกัดอยู่เพียงการแต่งเพลง การสอนหรือการแสดง หากขยายไปสู่การออกแบบกระบวนการเรียนรู้ การพัฒนา สื่อการศึกษา การสร้างนวัตกรรมทางดนตรี การประยุกต์เทคโนโลยีสมัยใหม่ตลอดจนการสร้างเครือข่ายการเรียนรู้ผ่านระบบออนไลน์ และการเชื่อมโยง วัฒนธรรมดนตรีไทยกับประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคเอเชีย
เมื่อมองย้อนกลับจากปัจจุบัน เราอาจกล่าวได้ว่า อาจารย์ชนก สาคริก มิได้เป็นเพียงผู้สืบทอดเจตนารมณ์ของหลวงประดิษฐไพเราะ หากยังเป็น ผู้ขยายพรมแดนแห่งความเป็นไปได้ของดนตรีไทยออกไปไกลกว่าที่คนร่วมสมัยจำนวนมากเคยจินตนาการ
บทความนี้จึงมิได้มุ่งเพียงบันทึกชีวประวัติและผลงานของบุคคลสำคัญ ท่านหนึ่ง หากเป็นการสำรวจเส้นทางแห่งการเรียนรู้ การสร้างสรรค์และการส่งต่อ ที่ค่อย ๆ ก่อรูปขึ้นตลอดชีวิตของท่าน เส้นทางซึ่งไม่ได้ปรากฏอยู่เฉพาะในบทเพลง ตำรา สิ่งประดิษฐ์ หรือเทคโนโลยีที่ท่านพัฒนาขึ้นเท่านั้น หากยังดำรงอยู่ในผู้คนจำนวนมากที่ได้รับโอกาส ได้รับแรงบันดาลใจ และยังคงสานต่อสิ่งที่ท่านเริ่มต้นไว้ เพราะท้ายที่สุดแล้ว สิ่งที่อาจารย์ชนก สาคริก ฝากไว้แก่สังคมไทย อาจมิใช่เพียงผลงาน หากคือประตูบานแล้วบานเล่าที่เปิดกว้างให้ผู้คนได้ก้าวผ่านไปสู่โลกแห่งการเรียนรู้ การสร้างสรรค์และอนาคตของดนตรีไทยที่ยังคงเคลื่อนไหวต่อไปไม่สิ้นสุด
สิ่งประดิษฐ์และซอฟต์แวร์
ผลงานการประพันธ์เพลง/คำร้อง
ผลงานการเขียนตำราเรียน
การบรรยายชุดเพลงเด็ก
หนังสืออนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ
คลังความรู้
อ า จ า ร ย์ ช น ก ส า ค ริ ก
ผลงานทางด้านศิลปวัฒนธรรม ดนตรี และการศึกษา ของอาจารย์ชนก สาคริก มีมากมายหลากหลายรูปแบบ จำนวนไม่น้อยปรากฏในสื่อการเรียนรู้สมัยใหม่ เช่น ยูทูบ (YouTube) เพจเฟซบุ๊ก (facebook Fanpage) เว็บไซต์ (website) เป็นต้น การรวบรวมผลงานเพื่อเผยแพร่จึงไม่จำกัดอยู่เพียงหนังสือที่ระลึกเล่มนี้ ยังมีหลายช่องทางที่สามารถเข้าไปรับชม เรียนรู้ได้ หากสุดท้าย ผลงานที่สำคัญที่สุดที่อาจารย์ชนก สาคริก ได้ฝากไว้ คือการสร้างคน สร้างครู ที่จะทำหน้าที่สืบสาน ต่อยอด ต่อไป
ยูทูบ ช่อง “Krutuck shop”
https://www.youtube.com/@KruTuckShop
รวมรวมผลงาน คลิปวิดีโอการสอนดนตรี กิจกรรมดนตรี และสาระอื่น ๆ โดย อาจารย์ชนก สาคริก จำนวนกว่า 1,200 คลิป
ยูทูบ ช่อง “เอ้ ระเหยลอยชาย”
https://www.youtube.com/@เอ้ระเหยลอยชาย
คลิปวิดีโอการแสดง การสัมภาษณ์ การออกรายการโทรทัศน์ การสอน การบรรยาย ของอาจารย์ชนก สาคริก กว่า 100 รายการ ค้นหาได้โดยการเสิร์ช “ชนก สาคริก” หรือ “ชมรมดนตรีไทยมูลนิธิหลวงประดิษฐไพเราะ” ในช่อง “เอ้ ระเหยลอยชาย”
ยูทูบ ช่อง “PRADITPAIROH | ประดิษฐไพเราะ”
https://www.youtube.com/@PRADITPAIROH
รวมคลิปองค์ความรู้ต่าง ๆ ด้านดนตรี ที่เกี่ยวข้องกับสำนักดนตรี “บ้านบาตร” เช่น มือฆ้องท่านครู เพลงดีที่บ้านบาตร รวมถึงผลงานของอาจารย์ชนก สาคริก ทั้งบทบรรยาย เช่น “อุปมา อุปไมย ในธรรมะ” และผลงานเพลงต่าง ๆ เช่น อัลบั้มชุด เพลงชนก อัลบั้มชุดแว่วเสียงขิม อัลบั้มชุดต่าง ๆ ของวงภุมริน เป็นต้น







